Czynności samokontroli są bardzo ważne w życiu każdego człowieka. Umożliwiają mu prawidłowe funkcjonowanie w swoim otoczeniu i społeczeństwie. Ale nie tylko społeczne aspekty samokontroli są istotne. Równie ważne jest „ujarzmienie” emocji dla samej jednostki. Tak jest w przypadku reakcji lękowych. Lęk jest bardzo nieprzyjemnym stanem, dlatego jednostka pragnie zredukować jego odczuwanie, jak i jego dezorganizacyjny wpływ na swoje zachowanie. Często jest tak , że jeśli nie opanujemy swego strachu to ucierpi na tym nasze działanie, co może mieć katastrofalne osobiste konsekwencje.W literaturze wyróżnione są dwie przeciwstawne sobie aspekty samokontroli. Są to: kontrola pozytywna i negatywna. Pierwsza ma postać wytłumienia lub zahamowania zarówno własnych impulsów emocjonalnych, jak i niepożądanej formy zachowania. W przypadku lęku jest to próba jego redukcji i właśnie z tym utożsamiana jest samokontrola reakcji lękowych. Okazuje się jednak, że również kontrola pozytywna, polegająca na włączeniu do repertuaru pewnej pożądanej osobiście formy zachowania lub emocji, może być skuteczna w przypadku lęku. Może się to odbywać poprzez wzbudzenie antagonistycznych procesów emocjonalnych , takich jak na przykład gniew, wściekłość dla strachu. Epstein zauważył , że te przeciwne emocje mogą znacznie osłabić lub zredukować niepożądany proces afektywny.Innym podziałem czynności samokontroli jest wyróżnienie ich klas ze względu na rodzaj obiektu, na który bezpośrednio skierowane są oddziaływania jednostki. Są to techniki modyfikacji sytuacyjnych bodźców emocjorodnych (kontrola sytuacyjna) oraz techniki wewnętrznej(symbolicznej) modyfikacji pobudzenia emocjonalnego. Techniki owej kontroli wewnętrznej mogą przejawiać się w dwóch aspektach: kontroli nad poznawczymi i fizjologicznymi komponentami emocji.Teraz pokrótce omówię kontrolę sytuacyjnych bodźców emocjorodnych, zwłaszcza lękotwórczych. Kofta przedstawia kilka technik tego rodzaju kontroli. Jedną z nich jest unikanie sytuacji emocjorodnych i usuwanie się z nich. Arnold Buss zauważa, że pomimo, iż w przypadku niektórych emocji technika ta nie jest skuteczna, to przy strachu usunięcie bodźców ewokujących go powoduje natychmiast jego redukcję.Innym przykładem kontroli sytuacyjnej jest poszukiwanie i włączanie bodźców uruchamiających reakcje, które wykluczają emocje niepożądane. W celu zredukowania lęku przedegzaminacyjnego student może pójść np. do kina czy na koncert dzień przed testem, by „zapomnieć” o nim(odwrócenie uwagi od sytuacji lękowej).Oczywiście kontrola sytuacyjna powiązana jest z kontrolą wewnętrzną, która ma bardzo duży wpływ na modyfikację poziomu lęku. Ważne są zwłaszcza te techniki, które działają na poznawczy komponent emocji.Jedną z form tej kontroli jest hamowanie autowerbalizacji emocjorodnych. Technika ta znajduje zastosowanie wtedy, gdy źródłem lęku są myśli człowieka. Dollard i Miller nazywają ją techniką tłumienia. Kiedy lęk wywoływany jest przez wspomnienia o przeszłości, trzeba uruchomić ciąg nowych myśli , który wyeliminuje ciąg niepożądanych. Ważnym warunkiem, który musi być spełniony, aby tłumienie utrwaliło się ,jest to, że musi być ono nagrodzone. W przypadku lęku już sama jego redukcja jest wzmocnieniem pozytywnym. Dlatego też, jeśli tłumienie jest skuteczne, to będzie wykazywało tendencję do utrwalania się.Fakt, że jednym z ważnych źródeł niepożądanych stanów emocjonalnych mogą być własne reakcje symboliczne człowieka jest podstawą wielu terapii. Przykładem jednej z nich, uczącej samokontroli redukującej lęk, jest terapia Meichenbauma, dotycząca lęku przedegzami