HOME -> Lęk. Stany lękowe.

Samokontrola reakcji lękowych cz.2

  Inną techniką kontroli poznawczej jest emitowanie przez człowieka autowerbalizacji uspokajających(autoperswazji) takich jak: ”uspokój się”,”wszystko będzie dobrze” itp. Czynności te należą również do szeroko pojętego tłumienia, jednak w tym wypadku jednostka nie eliminuje samych bodźców emocjorodnych , lecz tylko usiłuje modyfikować niepożądany stan emocjonalny dodatkowymi wskazówkami werbalnymi. Technikę tę wykorzystują w swojej psychoterapii Wolpe i Lazarus. Wprowadzili oni procedurę neutralizacji lęku opartą na założeniu zaczerpniętym z teorii uczenia się:” jeżeli jakiś bodziec awersyjny trwa przez jakiś czas i zostaje usunięty bezpośrednio po wystąpieniu określonego sygnału, to należy się spodziewać wytworzenia związku warunkowego między owym sygnałem a zespołem zmian następujących w organizmie po usunięciu negatywnej stymulacji.” Sygnał taki nabierze zdolności do wywoływania stanu odprężenia, poczucia ulgi, zmniejszenia napięcia. Lazarus i Wolpe stosowali wobec pacjentów kilkunastosekundowy szok elektryczny i wyłączali go , gdy badany powiedział do siebie „uspokój się” lub „odpręż się”. W ten sposób dana instrukcja osłabia lęk i staje się narzędziem do kontroli wewnętrznej, możliwym do wykorzystania w przyszłych sytuacjach lękotwórczych.Autoperswazje mogą oddziaływać również poprzez modyfikowanie nastawień interpretacyjnych. Obok bezpośredniego obniżenia stopnia wzbudzenia, mają zdolność wywoływania pewnych zmian w poziomie lęku poprzez zmianę nastawienia człowieka względem sytuacji(rodzaj filtra poznawczego). Lazarus nazwał to „łagodzącym przewartościowaniem”, podczas którego jednostka modyfikuje swoją ocenę sytuacji, uznając ją za mniej groźną. W ten sposób następuje redukcja negatywnego stanu emocjonalnego.Nad procesem samokontroli reakcji lękowych ,a zwłaszcza nad tłumieniem lęku prowadził również badania Epstein wraz z Frenzem. Osobami badanymi byli skoczkowie spadochronowi. Drugim celem eksperymentu było uzyskanie wiedzy na temat sposobu radzenia sobie skoczków i nabierania odporności na szczególny rodzaj stresu, związanego bezpośrednio z sytuacją skoku. Dzięki tej zdolności stają się oni zdolni do opanowania swego lęku. Okazało się ,dzięki pomiarom zmian fizjologicznych, że u nowicjuszy poziom lęku sukcesywnie wzrastał wraz z przybliżaniem się momentu skoku. Natomiast u doświadczonych najwyższy poziom lęku występował na wiele godzin przed skokiem, po czym stopniowo opadał. Zdaniem Epsteina różnice pomiędzy obiema grupami skoczków nie polegają tylko na tym, że jedni wyrabiają w sobie zdolność do hamowania lęku a drudzy nie posiadają jej w żadnym stopniu. Ważne jest to , że u doświadczonych mechanizm kontroli działa stopniowalnie i wysoce selektywnie, zaś u nowicjuszy na zasadzie „wszystko albo nic”(przypominając działanie mechanizmu obronnego wyparcia). Przystosowawczy charakter występujących pod wpływem doświadczenia zmian w reakcjach emocjonalnych na zagrożenie polega na nakładaniu się dwóch tendencji:1.do rozszerzenia się gradientu lęku(pojawia się on coraz wcześniej)2.do rozwijania się procesów jego hamowania.Hamowanie to może odbywać się na trzy sposoby:1.na unikaniu sygnałów lękotwórczych dostarczanych przez percepcję, własne myśli i zachowanie,2.na podkreśleniu pozytywnej motywacji do skoku i skupieniu się na sygnałach użytecznych dla prawidłowego wykonania tej czynności,3.na wytwarzaniu reakcji dystrakcyjnych, szczególnie takich, których treści nie można pogodzić ze strachem.(Epstein)Jeśli chodzi o odporność na stres, to Epstein uznał ją jako końcowy efekt nabywania umiejętności kontr