HOME -> Stres
Przyczyny frustracji
Dollard i wsp . podkreślają, że podstawowymi warunkami pojawienia się frustracji są zarówno brak, jak i udaremnienie. Rosenzweig przyjmując dwa kryteria na kontinuum: pasywność vs. aktywność i wewnętrzność vs. zewnętrzność wydzielił 4 podstawowe kategorie przyczyn frustracji: - Przeszkody „pasywne zewnętrzne, tj. takie, które znajdują się w stanie biernym poza człowiekiem. Są to najczęściej przeszkody fizyczne związane z warunkami działania, jak np. spóźniający się tramwaj, będący przyczyną spóźnienia się do pracy. - Przeszkody „aktywne zewnętrzne, to takie, które znajdują się poza człowiekiem, ale czynnie na niego oddziałują. Są to najczęściej inni ludzie przeszkadzający lub ograniczający możliwość działania, np. interweniujący policjant jest taką przeszkodą dla przestępcy. - Przeszkody „pasywne wewnętrzne , są to takie przeszkody, które tkwią w „samym człowieku, jako stałe właściwości konstytucjonalne człowieka bądź stałe braki psychiczne, np. uroda, która eliminuje dziewczynę z konkursu „Miss Polonia.- Przeszkody „aktywne wewnętrzne, które powstają przy jednoczesnym istnieniu dwóch lub większej liczby sprzecznych celów zaspokajających jedną potrzebą, albo większa liczba jednocześnie działających sprzecznych potrzeb, np. trudności w podjęciu decyzji w sytuacji wyboru. Ostatnia kategoria przeszkód w teorii frustracji została szczególnie wyeksponowana, gdyż wiąże się z trudną dla człowieka sytuacją tzw. konfliktu motywacyjnego (konflikt między dążeniami jednej osoby). Wyróżnimy 3 rodzaje konfliktów motywacyjnych, mających wpływ na powstanie frustracji: (a) Konflikt „dążenie - dążenie polega na tym, że musimy wybrać dwa obiekty (cele) o jednakowym stopniu atrakcyjności, przy czym zdobycie jednego wyklucza zdobycie drugiego. (b) Konflikt „unikanie - unikanie występuje w sytuacji, w której człowiek zmuszony jest do wyboru między dwoma równie niepożądanymi celami. Jest to tzw. wybór „mniejszego zła (c) Konflikt „dążenie - unikanie polega na tym, że jakiś jeden cel, zaspokajający określoną potrzebę, ma jednocześnie dwie różne wartości: pozytywną i negatywną. Wywołuje to ambiwalentne nastawienie np. w sytuacji, gdy mamy chęć pogłaskania psa, ale jednocześnie boimy się go. Ten ostatni konflikt jest powoduje najpoważniejsze zaburzenia emocjonalne (nerwice). Dollard i Miller (1967) zaproponowali szczegółową analizę konfliktu w kategorii teorii bodźca i reakcji, „model konfliktu Millera..