HOME -> Stres
Rozwojowa teoria sytuacji trudnych M. Tyszkowej
Sytuację trudną definiuje jako taki układ zadań (celów), warunków działania i możliwości działającego podmiotu, w jakim naruszona zostaje równowaga między tymi elementarni w stopniu wymagającym nowej koordynacji, co powoduje przeciążenie systemu regulacji i emocje ujemne. W konsekwencji trwania tego stanu pojawiają się zmiany w zachowaniu jednostki, m.in. reorganizacja i dezorganizacja ukierunkowanej na cel czynności. Tyszkowa na podstawie badań dzieci stwierdziła, że zachowanie się dzieci w sytuacjach trudnych podlega zmianom rozwojowym. Dotyczy to zarówno zmiany poziomu i struktury czynności, jak również reakcji emocjonalnych na eksperymentalne sytuacje trudne. Tysz. stwierdza między innymi, że psychologiczny mechanizm zachowania się czł. w sytuacjach trudnych dotyczy zarówno ujmowania poznawczego różnych elementów tworzących sytuację trudną, jak również „odzwierciedlania (percepcyjnego, emocjonalnego i pojęciowego) stosunków, jakie zachodzą między tymi elementami oraz ich znaczenia z punktu widzenia dążeń, wartości, celów i planów aktywności podmiotu. Ten mechanizm stał się podstawą do sformułowania koncepcji tzw. odporności na sytuacje trudną. Zdaniem Tyszkowej „odporność psychiczna dotyczy sytuacji trudnych jako specyficznej kategorii sytuacji psychologicznych i jest cechą nabywaną w ontogenezie, w toku gromadzenia doświadczeń (informacji) i ich organizowania się w schematy aktywności (czynności, nawyków reagowania i zachowania się) oraz poznawcze struktury osobowości i stanowi względnie stałą - przejawiającą się w formie ogólnej bądź parcjalnej - cechę funkcjonowania danej jednostki Autorka stwierdziła w swoich badaniach, że wraz z wiekiem zwiększa się tzw. odporność na sytuację trudną, przejawiająca się m.in.