HOME -> Stres
Teoria stresu-dystresu Selye\'go
Ogólny Zespól Adaptacyjny jest głównym elementem teorii stresu Selyego. Wg. niego u chorych zwykły zespół choroby „nieswoiste cechy choroby są z punktu widzenia lekarskiego istotną właściwością stresu. Mechanizm sterowania reakcją stresu: Stresor pobudza podwzgórze, produkowana jest substancja sygnalizująca, iż przysadka powinna wydzielać do krwi większą ilość hormonu adrenokortykotropowego (ACTH). Pod wpływem ACTH zewnętrzna korowa część nadnerczy wydziela kortykoidy. To prowadzi z kolei do zmniejszenia i zaniku grasicy oraz innych zmian towarzyszących, takich jak np. zanikanie węzłów chłonnych, hamowanie reakcji zapalnych i wytwarzanie cukru. Drugą typową cechą reakcji stresu jest powstanie owrzodzeń układu pokarmowego (żołądka i jelit), co jest związane z wysokim poziomem kortykoidów we krwi oraz z funkcjonowaniem autonomicznego układu nerwowego. Ten opisany zespół zmian, wywołanych działaniem na organizm czynników szkodliwych (stresorów), takich jak zranienie, infekcja, wysoka temperatura, hałas itp., ma charakter przystosowawczy i to dwojakiego rodzaju: Lokalny Zespól Adaptacyjny, obejmujący zmiany specyficzne zachodzące w miejscu występowania stresora (np. w okolicy oparzenia)- Ogólny Zespól Adaptacyjny, obejmujący zmiany niespecyficzne, uogólnione, nie związane bezpośrednio z naturą i działaniem bodźca szkodliwego, GAS(Ogólny) jest istotą stresu w koncepcji Selye\'go. Reakcja stresu rozwija się poprzez 3 stadia: reakcji alarmowej, odporności oraz wyczerpania. Stadium reakcji alarmowej: mobilizacja obronnych sił organizmu. W tym stadium wyodrębnia się 2 fazy: (a) fazę szoku, obejmującą początkowy bezpośredni wpływ czynnika szkodliwego na organizm, charakteryzującą się wystąpieniem pierwszych sygnałów pobudzenia organizmu do obrony np. spadek ciśnienia krwi bądź wskaźników uszkodzenia organizmu, (b) fazę przeciwdziałania szokowi, obejmującą reakcje obronne, którym towarzyszą zmiany w funkcjach fizjologicznych np. wzrost ciśnienia krwi, podwyższenie temperatury ciała).-Stadium odporności - to stadium względnej adaptacji organizm względnie dobrze znosi czynniki szkodliwe działające już jakiś czas, a słabiej toleruje inne bodźce, które uprzednio były nieszkodliwe. Stadium wyczerpania pojawia się wtedy, gdy czynniki szkodliwe działają zbyt intensywnie bądź zbyt długo, a uogólnione pobudzenie organizmu nie służy już zwalczaniu stresora lecz charakteryzuje się utratą zdolności obronnych, czego wskaźnikiem jest rozregulowanie funkcji fizjologicznych. W stadium wyczerpania mogą pojawić się względnie trwałe reakcje patologiczne, które przy dalszym działaniu stresora mogłyby prowadzić do śmierci. Drugi ważny element teorii Selye\'go, to „energia przystosowania wyróżnia „powierzchniową i „głęboką energię przystosowania.