HOME -> Uczenie się i pamięć.
Ludzki mózg
Ludzki mózg ma objętość około 1300 cm3, czyli jest ona bardzo duża, szczególnie w stosunku do wielkości ciała człowieka. Poznanie budowy i funkcjonowania mózgu utrudnia to, że liczne jego ważne obszary są osłonięte korą mózgową. Rysunek 1.14 pokazuje mózg widziany z zewnątrz, a rysunek 1.15 ukazuje wnętrze mózgu, tak jakbyśmy przecięli go na pół. W mózgu wyróżnia się korę mózgową oraz obszary podkorowe. Uważa się, że za większość wyższych funkcji poznawczych odpowiedzialna jest kora mózgowa. Model drabiny filogenetycznej unaocznia, jak wraz z rozwojem organizmu powierzchnia kory gwałtownie się powiększa. Można wyobrazić sobie ludzką korę mózgową jako kartkę o powierzchni około 1 mz; aby zmieścić się w ludzkiej czaszce, musi być pofałdowana. Kora otacza liczne struktury mózgowe, tak iź są one niewidoczne z zewnątrz. Niższe elementy mózgu odnajdujemy u bardziej prymitywnych gatunków, nie mających wcale kory lub korę bardzo słabo rozwiniętą. Liczne spośród nich spełniają funkcje podstawowe. Na przykład rdzeń przedłużony (medulla) kontroluje oddychanie, połykanie, trawienie i akcję serca. Móżdżek (cerebellum) uczestniczy w ruchach motorycznych oraz koordynacji motorycznej (patrz rozdział 9). Podwzgórze (hypothalamus) reguluje ekspresję podstawowych popędów, o czym można przeczytać w rozdziale 4. Układ limbiczny, a w szczególności hipokamp (hipocampus), który jest ważny dla pamięci. Wspominam o nim w wielu rozdziałach. Rysunki 1.14 i 1.15 nie pokazują hipokampa, gdyż nie jest on ani strukturą zewnętrzną, ani wewnętrzną, ale raczej znajduje się pomiędzy płatem skroniowym kory mózgowej oraz strukturami wewnętrznymi. Samą korę główne fałdy dzielą na cztery obszary (rysunek 1.14). Płat potyliczny przede wszystkim odpowiada za wzrok. Płat skroniowy zawiera pierwotne pola słuchowe i jest również zaangażowany w rozpoznawanie przedmiotów. Płat ciemieniowy jest zaangażowany w liczne funkcje sensoryczne wyższego rzędu, w tym przetwarzanie przestrzenne. Płat czołowy można podzielić na korę ruchową, która odpowiada za motorykę ciała, oraz korę przedczołową. Kora przedczołowa jest znacznie bardziej rozwinięta u naczelnych niż u innych zwierząt, u małp bezogonowych (takich jak szympansy) bardziej niż u innych naczelnych (takich jak inne gatunki małp) oraz u ludzi bardziej niż u małp bezogonowych. Uważa się, że odgrywa ona ważną rolę w planowaniu i rozwiązywaniu problemów. Zdaniem badaczy większość obszarów kory odpowiada za różne rodzaje uczenia się. Mózg sklada się z kory i różnych obszarów podkorowych. Przedczołowa kora asocjacyjna Pole Broca Kora asocjacyjna ciemieniowo - skroniowo - potyliczna Płat potyliczny J Pierwotna kora wzrokowa Przedpotyliczny rowek Bruzda Sylwiusza Rysunek 1.14. Widok kory mózgowej z boku Źródio: E.R. Kandel, J.H. Schwartz i T.M. Jessell Principles of neural science, wyd. 3. Przedrukowano za zezwoleniem wydawcy. Copyright (c) 1991 by Appleton and Lange. Przedrukowano za zezwoleniem. Kora. nowa ciało modzelowate Nerw Przysadka Podwzgórze Most Móżdżek Rdzeń przediużony Rysunek 1.15. Główne składowe mózgu (Keeton, 1980) Źródlo: Biological science, wyd. 3, William T. Keeton, ilustracje Paula DiSanto Bensadoun, za zezwoleniem w.W. Norton & Company, Inc. Copyright (c) 1980, 1979, 1978, 1972, 1967 by W.W. Norton & Company, Inc. Kora motoryczna Pierwotna kora _ , , somatyczno - sensoryczna