HOME -> Uczenie się i pamięć.
Amnezja u ludzi
Rozróżnienie pomiędzy pamięcią implicite i explicite jest ważne dla zrozumienia danych na temat amnezji u ludzi. Amnezja oznacza utratę pamięci. Jej przyczyną mogą być urazy mózgu (np. po uderzeniu w głowę); stany zapalne mózgu (np. zapalenie opon mózgowych); udar mózgu; zjawiska związane ze starzeniem się (np. demencja starcza); chroniczny alkoholizm; czy chirurgiczne usunięcie jakiejś części mózgu. Zaobserwowano dwa rodzaje amnezji - amnezja wsteczna (retrogarda), która odnosi się do utraty pamięci faktów i zdarzeń mających miejsce przed urazem, oraz amnezja następcza (anterogarda), która dotyczy utraty umiejętności zapamiętywania tego, co zdarzyło się po urazie. Szczególnie ważne w wywoływaniu amnezji następczej są uszkodzenia hipokampa. W rozdziale 3. omówiłem dane wskazujące, że hipokamp odgrywa ważną rolę w procesach pamięciowych niższych organizmów, na przykład szczurów. W tym miejscu przedstawię niektóre dowody na jego rolę w pamięci człowieka i naczelnych (szerszą dyskusję tego zagadnienia można znaleźć w Squire, 1987, 1992). Najbardziej znanym pacjentem amnestycznym jest H.M, któremu usunięto duże obszary płatów skroniowych oraz powiązanych z nimi okolic podkorowych w celu wyleczenia epilepsji. Wśród usuniętych struktur podkorowych był także hipokamp. H.M. słabo pamiętał zdarzenia, które miały miejsce tuż przed operacją, ale nie stracił wspomnień z wczesnego dzieciństwa. Co gorsze, zdawało się, że stracił umiejętność uczenia się nowych informacji. Natychmiast zapominał spotkanych ludzi i właściwie nic nie pamiętał z tego, co wydarzyło się w ciągu 40 lat od operacji. Liczni inni pacjenci z uszkodzeniami hipokampa wykazują poważne ubytki pamięciowe, chociaż zwykle nie tak całkowite jak H.M. Istnieją również pacjenci, którzy doznali poważnych uszkodzeń okolic hipokampalnych na skutek chronicznego alkoholizmu połączonego z deficytami pokarmowymi. Ujawniają oni zaburzenia pamięci, zwane zespołem Korsakowa, o podobnym charakterze jak H.M. Osoby te mają prawie normalną pamięć bezpośrednią, ale wykazują poważne deficyty w testach pamięci długotrwałej materiału uczonego po rozwinięciu się choroby. Pacjenci z zespołem Korsakowa i inni chorzy z uszkodzeniami hipokampa ujawniają jedynie niewielkie ubytki pamięciowe dotyczące informacji naby_ tych przed chorobą. Inne naczelne także wykazują stosunkowo dobrze za,, chowaną pamięć dla informacji nabytych przed uszkodzeniem hipokampa. W przypadku ludzi i naczelnych hipokamp nie może być ośrodkiem pamięci trwałej, gdyż występowałaby poważniejsza utrata pamięci informacji nabytych przed urazem. Wydaje się raczej, że hipokamp odgrywa zasadniczą rolę w powstawaniu trwałych wspomnień, które są przechowywane gdzie indziej, prawdopodobnie w korze mózgowej. Ludzie i inne naczelne ujawniają brak umiejętności nabywania nowych trwalych wspomnień po uszkodzeniach hżpokampa, ale tracą stosunkowo niewiele wspomnień nabytych przed urazem.