HOME -> Uczenie się i pamięć.

Analiza środków-celów

  KrytycznÄ… cechÄ…, której analiza Å›rodków-celów zawdziÄ™cza swojÄ… nazwÄ™ jest krok 3., który pozwala operatorowi wybranemu w kroku 2. stać siÄ™ celem. W przykÅ‚adzie podanym przez Newella i Simona uwaga przenosi siÄ™ z celu, jakim jest zawiezienie syna do żłobka, na Å›rodek, którym jest sprawny samochód. Zatem Å›rodek staje siÄ™, czasowo, celem. Ten krok, nazwany stawianiem podcelów, może organizować spójne zachowanie w reakcji na zÅ‚ożonÄ… sytuacjÄ™ i reprezentuje zasadniczy postÄ™p w stosunku do pojÄ™cia wiÄ…zania reakcji wprowadzonego przez Skinnera. Stawianie podcelów jest szerzej omawiane w rozdziale 9., który rozpatruje bardziej szczegółowo rozwiÄ…zywanie problemów. MogÄ… wystÄ™pować zÅ‚ożone sekwencje podcelów. W powyższym przykÅ‚adzie odwiezienie dziecka do żłobka ma jako podcel posiadanie sprawnego samochodu, czego podcelem jest akumulator, z kolei tu podcelem jest warsztat samochodowy, a jego podcelem telefon.

Uniwersalny Rozwiązywacz Problemów rozwiązał liczne problemy, które okazały się nierozwiązywalne dla innych teorii, w tym z zakresu algebry, arytmetyki i logiki. Newell i Simon (1972) wykazali, że ich program nie tylko jest w stanie rozwiązać złożone problemy z zakresu logiki, ale że przechodzi przez te same kroki, które podejmują ludzie, gdy rozwiązują takie problemy. Uniwersalny Rozwiązywacz Problemów ujawnił poziom inteligencji nieosiągany dla wcześniejszych teorii psychologicznych. Chociaż omawiany program nie dotyczył bezpośrednio uczenia się, jest jasne, jak można w terminach tej teorii rozumieć uczenie się. Uczenie się jest zaangażowane w nabywaniu operatorów, stanowiących podstawę tej teorii. Operatory są podobne do celowościowej gotowości w koncepcji Tolmana, gdyż kodują potencjalnie użyteczną wiedzę na temat świata. W sytuacjach uczenia się utajonego w eksperymentach Tolmana szczury mogą uczyć się, że dokonanie określonego skrętu zmienia ich pozycję w labiryncie. Jednak przy braku celów ta wiedza pozostaje uśpiona i utajona. Gdy uświadamiają sobie, że w jakiejś lokalizacji znajduje się pokarm, mają cel, zdobycie go, i mogą traktować swoją wiedzę jako operatory odpowiednie dla tego celu. Każdy skręt w labiryncie może być traktowany jako operator, który prowadzi je bliżej do celu lub od niego oddala. Mając taką wiedzę w postaci operatorów, Uniwersalny Rozwiązywacz Problemów może planować drogę przez labirynt dla osiągnięcia celu. Zatem dostarcza on mechanizmów niezbędnych do przejścia od wiedzy do zachowania. Tego właśnie nie potrafił dokonać Tolman.

Może budzić wątpliwości, czy to, co robi szczur, odpowiada celowościowej metodzie rozwiązywania problemów, która, jak okaże się w rozdziale g,, jest bardziej odpowiednia od opisu poznania ludzkiego (i może naczelnych). Jednak Uniwersalny Rozwiązywacz Problemów wykazał, że wiedza może być przełożona na zachowanie dzięki metodom rozwiązywania problemów. W ostatnich latach zaproponowano liczne metody rozwiązywania problemów. W rozdziale 9. omawiam inną metodę - redukowania różnicy, która wydaje się bardziej odpowiednia dla modelowania w odniesieniu do niższych organizmów. Newell i Simon pokazali, że symulacja komputerowa może być stosowana do ścislego modelowania zlożonych procesów poznawczych i że metody rozwiązywania problemów pozwalają na przeleżenie wiedzy na zachowanie.