Wpływ wzbudzania określonego nastroju na przeciętne odtwarzanie słów. Badani odtworzyli o wiele więcej słów, które pasowały do nastroju w chwili pomiaru. W innym badaniu Laird, Wagner, Halal i Szegda (1982) badali pamiętanie wzbudzających złość artykułów i humorystycznych opowiadań Woody Allena. Nastrój w czasie przypominania był wywoływany przez proszenie badanych o to, aby marszczyli brwi lub uśmiechali się. Uśmiechający się badani odtworzyli więcej materiału z opowiadań Woody Allena, natomiast marszczący brwi - więcej artykułów. Rezultat efektów zgodności nastroju może działać jak kula śnieżna w przypadku pacjentów depresyjnych. Gdy są w stanie depresji, mają tendencję do przywoływania nieszczęśliwych wydarzeń, co nasila depresję, która pobudza do dalszego wydobywania nieszczęśliwych wydarzeń, i tak dalej. Przy bardzo silnej depresji występuje ponadto ogólne pogorszenie osiągnięć pamięciowych, nie tylko w odniesieniu do przyjemnych wspomnień. Pacjenci depresyjni wykazują niższe osiągnięcia pamięciowe w standardowych testach pamięci (np. Watts, Morris i MacLeod, 1987; Watts i Sharrock, 1987). Baddeley ( 1990) twierdzi, że osoby depresyjne wkładają mniej Wysiłku w elaboratywne strategie uczenia się. Watts, MacLeod i Morris (1988) zauważyli, że pacjenci depresyjni uzyskują lepsze efekty pamięciowe, gdy są zachęcani do stosowania takich strategii pamięciowych, jak interaktywne wyobrażenia wzrokowe. Chociaż efekty zgodności nastroju i zależności od nastroju różnią się z uwagi na wywołujące je warunki eksperymentalne, zapewne odzwierciedlają ten sam mechanizm podstawowy. Nastrój, w jakim jest jednostka w chwili pomiaru, służy jako jedna ze wskazówek dla pamięci. Na skutek tego jedno stka ujawnia lepszą pamięć rzeczy powiązanych z elementem nastroju. Zgodność nastroju jest wynikiem tego, że wesołe i smutne wspomnienia są powiązane z odpowiadającymi im elementami nastroju. Efekty zależności od nastroju zachodzą, ponieważ w trakcie elaboracji przy uczeniu się jednostka wiąże elementy nastroju z zapisami pamięciowymi. Badani ujawniają lepsze pamiętanie, gdy ich nastrój w czasie pomiaru jest zgodny z elementami nastroju, jakie wlączyli do swoich wspomnień. Zasada specyficzności kodowania i przetwarzanie dostosowane do transferu W niniejszym rozdziale dokonano przeglądu niektórych specjalnych przypadków uczenia się zależnego od kontekstu, które polegało na manipulowaniu zgodnością pomiędzy wskazówkami przy uczeniu się i przy pomiarze. Tulving (1975) sformułował ogólną prawidłowość dotyczącą tego rodzaju interakcji. Zasada specyficzności kodowania głosi, że osiągnięcia pamięciowe są lepsze, gdy wskazówki obecne przy pomiarze odpowiadają tym, które zostały zakodowane wraz z informacją w chwili uczenia się. Dobrą ilustrację zasady specyficzności kodowania stanowi trudność, jaką mają ludzie w rozpoznaniu kogoś, kogo zwykle widzą ubranego byle jak, gdy spotykają go ubranego elegancko (czy vice versa). Część rozpoznawania takich osób jest związana z noszonymi przez nie ubraniami. Bransford sformułował wariant tej zasady, znany jako przetwarzanie dostosowane do transferu (transfer-appropriate processing). Ta zasada koncentruje się bardziej na procesach (a nie wskazówkach) zachodzących w trakcie pierwotnego kodowania i pomiaru. Zasada Bransford~a głosi, że pamięć jest najlepsza, gdy materiał w trakcie pomiaru jest przetwarzany w taki sam sposób, jak w trakcie zapamiętywania. Reprezentatywny eksperyment ujawniający takie efekty został przeprowadzony przez Morrisa, Bransforda i Franksa (1977). Badani przetwarzali słowa, uwzględniając ich cechy semantyczne albo fonetyczne. Na przykład dla słowa grad przetwarzanie semantyczne było wywoływane przez prezentowanie go razem ze słowem śnieg, natomiast przetwarzanie fonetyczne - przez prezentowanie razem ze słowem rymującym się rad.