HOME -> Uczenie się i pamięć.
Rozpoznawanie a odtwarzanie list słów
Psychologowie eksperymentalni przeprowadzili bardzo liczne badania nad związkami pomiędzy rozpoznawaniem i odtwarzaniem. Przegląd tych badań daje możliwość sprawdzenia, czy róźnica pomiędzy tymi dwoma wskaźnikami pamięci polega tylko na tym, że rozpoznawanie dostarcza więcej wskazówek dla wydobywania. Wiele z tych badań dążyło do poznania prawidłowości w odniesieniu do pamięci list słów. W typowym eksperymencie badanym prezentuje się na przykład listę 30 słów, w tempie jedno słowo co 2 sekundy, a następnie prosi się ich o odtworzenie jak największej liczby spośród tych słów w dowolnej kolejności (swobodne odtwarzanie) lub rozpoznanie tych 30 słów, pomieszanych z 30 innymi. Tego rodzaju eksperymenty często pokazują, że badani prawie doskonale potrafią rozpoznać 30 słów, ale odtworzyć mniej niż 10.Zagadnienie różnic pomiędzy odtwarzaniem i rozpoznawaniem jest o wiele szersze niż kwestia tego, jak ludzie odtwarzają i rozpoznają takie listy słów. Można poddawać testom rozpoznawania czy odtwarzania o wiele bardziej złożone materiały. Wie o tym każdy student na podstawie własnych doświadczeń egzaminacyjnych. Niemniej uczenie się list słów było przedmiotem licznych badań i skoncentruję się na tym paradygmacie.Jak zaznaczyłem w poprzednim rozdziale, wydaje się, że badani uczą się asocjacji pomiędzy elementami, które mają zapamiętać, i kontekstem eksperymentalnym, zawierającym informacje o środowisku zewnętrznym i o stanie wewnętrznym. Uczenie się list może być postrzegane jako uczenie się par skojarzeń, w którym badani tworzą asocjacje pomiędzy słowami i jakąś reprezentację kontekstu eksperymentalnego. Ta reprezentacja listy jest czasami nazywana kontekstem listy. Rysunek 8.2 pokazuje reprezentację zapisu pamięciowego, który mógłby powstać w takiej sytuacji. Oddzielny zapis koduje wygląd każdego słowa w kontekście listy. Kontekst listy jest wiązany z tymi wszystkimi zapisami. Każde słowo jest również powiązane z zapisem kodującym to, że pojawia się ono w kontekście listy.Rysunek 8.2. Zapisy pamięciowe kodujące niektóre słowa z listy i ich powiązania z kontekstem listyW teście odtwarzania badanych informuje się, jaką listę mają odtworzyć, i muszą oni odtworzyć słowa, które się na niej znajdowały. Zatem podaje się im kontekst listy jako wskazówkę i muszą oni wydobyć słowa widziane w tym kontekście. Ponieważ kontekst listy jest powiązany ze wszystkimi zapisami, jest to paradygmat masowej interferencji; nic dziwnego, że osiągnięcia w teście odtwarzania są na ogół słabe.Natomiast w teście rozpoznawania badanym daje się dwie wskazówki - kontekst listy oraz słowo, które ma być rozpoznane. Słowo jest o wiele lepszą wskazówką niż kontekst listy, gdyż nie ma interferencji eksperymentalnej obejmującej to słowo. Można więc wyciągnąć z tego wniosek, że wyniki rozpoznawania są wyższe.Anderson i Bower (1974) przeprowadzili eksperyment, w którym badani uczyli się szeregu list słów, przy czym niektóre słowa pojawiały się na kilku listach. Okazało się wówczas, że pamięć rozpoznawcza, dotycząca tego, czy dane słowo było na określonej liście, ulegała pogorszeniu. Rysunek 8.3 pokazuje, jak osiągnięcia pamięciowe, mierzone za pomocą wskaźnika d-prim (d\')Z, obniżają się wraz ze wzrostem liczby dodatkowych list, czego można było się spodziewać na podstawie przeprowadzonej analizy asocjacyjnej. Występuje odmienny element kontekstu listy dla każdej listy. Zatem zachodzą nie tylko liczne asocjacje z kontekstem listy, jak to pokazuje rysunek 8.2, ale i liczne asocjacje ze słowami. Gdy słowo pojawia się w większej liczbie