HOME -> Uczenie się i pamięć.
Wyjaśnienia neuronalne i wyjaśnienia w kategoriach przetwarzania informacji
Nie można bezpośrednio badać tego, co dzieje się w 100 miliardach komórek stłoczonych w ludzkiej czaszce i obserwowalnych tylko przez mikroskop. Niemniej naukowcy znaleźli różne sposoby na wyciąganie wniosków na temat tego, co zachodzi na poziomie neuronalnym. W jednej z metod dokonuje się pomiarów ogólnego działania poszczególnych grup komórek; inaczej mówiąc, sprawdza się, które obszary mózgu są bardziej aktywne w trakcie wykonywania określonych zadań. W innej metodzie naukowcy wprowadzają elektrody do organizmów niższych zwierząt, aby zarejestrować, co dzieje się w poszczególnych komórkach. Następnie na podstawie wzorców zarejestrowanych w stu czy więcej komórkach wnioskują o tym, co dzieje się w pozostałych neuronach z danego obszaru. Inna metodologia stosowana na niższych organizmach polega na selektywnym usuwaniu struktur mózgowych. Na przykład wiele dowiedziano się o roli hipokampa w procesach pamięciowych dzięki badaniu organizmów, u których został on usunięty (szczegółowo omawiam to w rozdziale 3.). Można również poddawać badaniom ludzi, którzy doznali urazów określonych obszarów mózgu. I w końcu można badać powiązania pomiędzy neuronami i interakcje pomiędzy neuronami. Na tej podstawie przygotowuje się komputerowe modele symulacyjne prawdopodobnych wzorców interakcji pomiędzy grupami neuronów.Badania nad mózgiem stanowią jeden z najszybciej rozwijających się działów psychologii i dostarczyły już wielu danych na temat podstaw różnych zjawisk uczenia się. Niemniej jesteśmy jeszcze ciągle dalecy od pełnego zrozumienia neuronalnej podstawy uczenia się czy pamięci. Zatem większość tej książki jest poświęcona behawioralnym badaniom nad uczeniem się i pamięcią oraz tym teoriom, które można na ich podstawie sformułować. Są one często nazywane teoriami przetwarzania informacji, ponieważ zajmują się przetwarzaniem informacji w pewnej abstrakcji od innych danych. Na przykład przy omawianiu tego, jak doświadczenie wzmacnia określoną porcję wiedzy, tak iż może być ona przetwarzana szybciej i efektywniej, nie wspomina się o możliwej realizacji neuronalnej tej wiedzy czy jej wzmacnianiu. Teorie formułowane w takich terminach zawsze były obecne w psychologii uczenia się i pamięci, chociaż przed nadejściem nurtu poznawczego nie określano ich jako teorie przetwarzania informacji.Wyjaśnienia neuronalne oraz w kategoriach przetwarzania informacji dostarczają dwóch różnych poziomów opisu; obydwa są niezbędne dla uzyskania zrozumienia uczenia się i pamięci. Przedstawiciele teorii przetwarzania informacji są zainteresowani poglądami na temat neuronalnej realizacji ich teorii. Badacze koncentrujący się na neuronalnych postawach uczenia się i pamięci zwracają się do teorii przetwarzania informacji dla uzyskania pomocy w nadaniu sensu ich stwierdzeniom empirycznym. Wiedza o tym, co dzieje się w kilku neuronach czy określonym obszarze mózgu, jest mało przydatna, dopóki nie ma się szerszego obrazu, na którym można umieścić jej interpretację. Zatem postęp w badaniach nad uczeniem się i pamięcią zależy od rozwoju tak teorii neuronalnych, jak i przetwarzania informacji oraz od zrozumienia ich wzajemnych powiązań.