HOME -> Uczenie się i pamięć.
wzmocnienie ma kluczowe znaczenie
Thorndike pozostał przez całe życie aktywnym badaczem i teoretykiem. Zainteresowanie uczonego wzbudzały zwłaszcza zastosowania teorii uczenia się w edukacji, jego nazwisko jest związane z pewną liczbą praw uczenia się. Wskazane poniżej trzy spośród nich są szczególnie ważne i dotyczą zagadnień, które nadal mają podstawowe znaczenie.1. Prawo efektu. Thorndike był przekonany, że wzmocnienie ma kluczowe znaczenie dla uczenia się. W oryginalnym sformułowaniu prawa efektu stwierdzał, że wzmocnienia, takie jak pokarm, utrwalają zawiązki (czy asocjacje) bodziec - reakcja, a kary, takie jak wstrząs, osłabiają je. Zgromadzone w późniejszym okresie dane empiryczne przekonały go, że kara jest stosunkowo nieskuteczna w osłabianiu reakcji, ale nadal pozostał przy przekonaniu, że wzmocnienie jest dla uczenia się krytycznym elementem3. Pogląd, że wzmocnienie jest niezbędne dla uczenia się, wyznawany przez liczne ówczesne teorie uczenia się, sprowokował wiele prób eksperymentalnego podważenia go. Najbardziej warte odnotowania są eksperymenty nad uczeniem się utajonym, omówione w dalszej części tego rozdziału poświęconej Edwardowi Tolmanowi.2. Prawo ćwiczenia. Początkowo Thorndike sądził, że ćwiczenie związków bodziec - reakcja wzmacnia je. W późniejszym okresie zmienił nieco swoje stanowisko twierdząc, że samo ćwiczenie nie ma korzystnego wpływu i że jedynie nagradzane ćwiczenie wywołuje uczenie się. Wskazywał na takie badania, jak eksperymenty Trowbridge\'a i Casona (1932), w których badani ćwiczyli rysowanie kresek czterocalowych bez uzyskiwania informacji zwrotnej i nie wykazywali poprawy dokładności wykonania. Niemniej w wielu sytuacjach ćwiczenie prowadzi do poprawy rezultatów, na przykład gdy powtarza się materiał przed sprawdzianem. Jak wykazałem w rozdziale 6., ćwiczenie jest naprawdę podstawową zmienną w uczeniu się i pamięci.3. Zasada przyirależności. W 1933 roku Thorndike zaakceptował pogląd, że niektóre rzeczy są łatwiejsze do powiązania z innymi z powodu wspólnej przynależności. Było to ustępstwo na rzecz ówczesnej psychologii postaci, której przedstawiciele twierdzili, że łatwiej jest wiązać rzeczy, gdy są one postrzegane jako przynależne do siebie. Thorndike zaakceptował zasadę\' Poźniejsze badania wykazały, u teza Thorborndike\'a na temat wzmacniania i nieskuteczności kary były bt~dne. Piszę o tym w rozdziale 4.przynależności z pewną niechęcią, gdyż wydawała się ona zakładać komponent poznawczy w mechanicznym procesie powstawania asocjacji. Idea przynależności odegrała ważną rolę we współczesnych teoriach uczenia się i pamięci. Zwierzęta mają pewne predyspozycje biologiczne do kojarzenia niektórych zjawisk - na przykład szczury są przygotowane do wiązania smaku z zatruciem (patrz rozdział 2.). Również w odniesieniu do ludzkiej pamięci sposób, w jaki organizowany jest materiał, wpływa na to, co jest łatwe do powiązania. Na przykład pamiętanie par słów jest dużo lepsze, gdy są one wyobrażane w postaci interaktywnego obrazu wzrokowego (patrz rozdział 6.).Thorndike i Pawłow dostarczyli silnej inspiracji dla nurtu behawiorystycznego, który dominował w psychologii amerykańskiej w pierwszej połowie dwudziestego wieku. Uwaźa się, że pokazali oni, iż uczenie się może być rozumiane jako bezpośrednie wiązanie bodźców i reakcji bez postulowania pośredniczących procesów umysłowych. Ten pogląd doprowadził do sformułowania przekonania, że każde zachowanie może być opisane w kategoriach związków bodziec-reakcja. John Watson, któremu przypisuje się rozpoczęcie nurtu behawiorystycznego w drugim dziesięcioleciu dwudziestego wieku, był pod silnym wpływem Thorndike\'a i Pawłowa. Watson twierdził, że takie konstrukty umysłowe, jak podejmowanie decyzji czy pamięć, są zbędne i że całość ludzkiego zachowania może być zrozumiana jako rezultat wyuczonych a