HOME -> Uczenie się i pamięć.
Zależność pamięci od kontekstu
Prawdopodobieństwo odtworzenia jakiegoś elementu zależy od tego, do jakiego stopnia jest możliwe odtworzenie kontekstu listy. Jest ono funkcją podobieństwa pomiędzy kontekstem w trakcie uczenia się i kontekstem w trakcie pomiaru efektów. Uzyskano dane dowodzące, że badani mają trudności z odtwarzaniem materiału, gdy kontekst pomiędzy uczeniem się i sprawdzianem zmienia się. Być może najbardziej widowiskowego pokazu tego zjawiska dokonali Godden i Baddeley (1975). Badani byli płetwonurkowie, którzy uczyli się listy 40 słów albo na lądzie, albo pod wodą i odtwarzali słowa albo na lądzie, albo pod wodą. Rysunek 8.5 przedstawia wyniki tego eksperymentu. Badani uzyskali o wiele wyższe wyniki, gdy kontekst odtwarzania był taki sam jak kontekst uczenia się. Podana interpretacja wskazuje, że niektóre wskazówki, powiązane przez płetwonurków ze słowami, były elementami kontekstualnymi wody lub lądu i badanym było trudno odnaleźć te elementy w innym kontekście. Uzyskany rezultat stwarza poważny problem dla szkolenia płetwonurków, gdyż większość szkolenia odbywa się na suchym lądzie, ale nabywane umiejętności muszą być odnajdywane pod wodą.Osiągnięty przez Goddena i Baddeleya efekt jest o wiele silniejszy niż większość efektów kontekstu opisana w literaturze (np. Smith, Glenberg i Bjork, 1978), które wykorzystywały mniej zasadnicze zmiany kontekstu. W niektórych badaniach nie stwierdzono w ogóle występowania efektów kontekstu (np. Fernandez i Glenberg, 1985; Saufley, Otaka i Bavaresco, 1985). Eich (1985) uważa, że wielkość omawianego efektu zależy od stopnia, w jakim kontekst jest integrowany z zapisami pamięciowymi. Porównał on dwie sytuacje, w których badani mieli wyobrażać sobie same słowa lub słowa włączone w kontekst. Badanie wykazało silniejsze efekty zmiany kontekstu, gdy badani wyobrażali sobie słowa włączone w kontekst. W terminach reprezentacji wskazówka-zapis (np. rysunek 8.2) można sądzić, że taka manipulacja może wpływać na to, czy elementy kontekstualne, na przykład wygląd pomieszczenia eksperymentalnego, zostają powiązane z zapisem pamięciowym jako wskazówki.Efekty zależności od kontekstu mają ciekawe implikacje w odniesieniu do takich zadań, jak zdawanie egzaminów. Sugerują one, że ludzie uzyskają lepsze efekty na egzaminie, jeżeli będą uczyli się w tym samym kontekście, w jakim zdają egzamin, a ich osiągnięcia będą jeszcze wyższe, jeśli będą starali się integrować to, czego uczą się, z kontekstem sprawdzianu.Odtwarzanie w otoczeniu mokrymSuche Mokre Otoczenie, w którym następowało uczenie sięRysunek 8.5. Średnia liczba odtworzonych słów jako funkcja otoczenia, w którym następowało uczenie się i odtwarzanie (Godden i Baddeley, 1975)Niestety nie zawsze można mieć dostęp do sali egzaminacyjnej lub dopasować się z wieloma wewnętrznymi komponentami kontekstu.Gdy ludzie dokonują integracji kontekstu z tym, co zapamiętują, uzyskują lepsze wyniki odtwarzania, jeśli znajdą się ponownie w tym kontekście.Pamięć zależna od stanuPojęcie kontekstu można rozszerzyć na wewnętrzny stan jednostki, który może zmieniać się w zależności od tego, czy jest ona szczęśliwa czy smutna, głodna czy syta, podniecona lub spokojna itd. W niektórych przypadkach badani ujawniają lepsze odtwarzanie, gdy ich stan w chwili pomiaru odpowiada ich stanowi w chwili uczenia się. Zjawisko to określa się jako pamięć zależną od stanu (stare-dependent memory). Jednym z często badanych aspektów zależności od stanu były różne stany wywołane przez podawanie określonych substancji. W odniesieniu do takich substancji, jak alkohol i marihuana, dane wskazują, że badani uzyskują lepsze efekty odtwarzania, gdy uczą się i odtwarzają bez zażywania ich, niż gdy uczą się w jednym stanie, a odtwarzają w innym (Eich, Weingartner, Stillman i Gillin, 1975; Goodwin, Powell, Bremer, Hoine i Stern, 19